Je hond filmen bij gewrichtspijn: in 5 stappen naar een snellere diagnose bij de dierenarts

Geschreven door Hanne Callewaert – Gecertificeerd Canine & Feline Nutritionist en gediplomeerd Klinisch Dierengedragstherapeut.

Als mantelbaasje houd je je oudere of zieke hond nauwlettend in de gaten. Soms zie je iets kleins… een stijfheid na het opstaan, of een loopje dat net iets anders is dan vroeger. Is het gewoon ouderdom, of heeft hij pijn? Om dat goed te kunnen beoordelen (ook samen met je dierenarts of fysiotherapeut), is het slim om je hond te filmen. Maar let op: er is een groot verschil tussen een 'leuk filmpje voor social media' en bruikbare 'beelden voor de dierenarts'.

Als je filmt vanuit je eigen staande positie (van bovenaf), zie je door het perspectief vaak helemaal niet hoe de poten écht bewegen. Wil je bruikbaar filmmateriaal maken waar jij en je dierenarts écht iets aan hebben? Volg dan deze 5 simpele regels.

(Belangrijk vooraf: Forceer je hond nooit. Heeft hij duidelijk moeite om te stappen? Laat hem dan vooral rusten!)

1. Zak door je knieën (letterlijk)

Film altijd op ooghoogte van de hond. Als je van bovenaf filmt, veroorzaak je een vertekening van het beeld. Je ziet dan niet goed hoe de rug buigt of hoe hoog de poten worden opgetild. Ga dus op de grond zitten of houd je telefoon laag.💡 Pro-tip: Houd je smartphone ondersteboven! De cameralens zit dan nog dichter bij de grond, waardoor je automatisch lager filmt.

2. Loop in een rechte lijn (heen en weer)

Voor deze stap is het handig als iemand anders de hond aan de leiband vasthoudt, of als iemand anders even voor je filmt.

• Loop met de hond in een rechte lijn van de camera weg.

• Loop met de hond in een rechte lijn naar de camera toe.

Waarom dit belangrijk is? Op deze manier kun je precies zien of de hond "wijd" loopt, of de poten naar binnen draaien en of de heupen aan beide kanten symmetrisch bewegen.

3. Let op het tempo: stap én draf

Film je hond eerst op een rustig wandeltempo (de stap). Probeer daarna een stukje in draf (joggen). Let op: doe dit laatste alleen als het manken heel subtiel is. In draf kan een hond namelijk veel minder makkelijk compenseren, waardoor onregelmatigheden vaak veel duidelijker zichtbaar worden. 💡 Pro-tip: Gebruik de slow-motion functie op je telefoon voor de draf. Ineens zie je dán wél dat kleine knikje met de kop, of dat ene pootje dat net een fractie korter stapt.

4. Film de zijkant (het silhouet)

Film de hond terwijl hij voorbijloopt, zowel van links naar rechts als andersom. Kijk op de beelden goed naar de ruglijn: blijft deze mooi recht, of zie je een bolling (kyfose)? Let ook op de nek: draagt hij deze op een normale hoogte, of juist opvallend laag?

5. Breng de overgangen in beeld

Dit is vaak het meest veelzeggende moment voor honden met artrose of gewrichtspijn.

Film hoe je hond:

• Opstaat uit zijn mand na een periode van rust.
  

  

• Gaat zitten (doet hij dit vlot en gecontroleerd, of laat hij zich met een plof vallen?).
  

  

• De trap op of af gaat (indien dit van toepassing is in jullie huis).
  

  

De belangrijkste stap: Bewaren en labelen

Heb je de beelden gemaakt? Zet ze dan in een apart mapje op je telefoon en zet de datum erbij. Zo vind je het makkelijk terug als je bij je zorgprofessional staat.

Ben je al bij de dierenarts geweest en heeft je hond een diagnose? Heb je de beelden gemaakt en twijfel je over wat je ziet? Of wil je dat er een professional met je meekijkt? Boek een consult rond mobiliteitsproblelen. Via het contactformulier onderaan deze pagina kun je jouw beelden direct en veilig naar mij uploaden voor gericht advies rond mogelijke aanpassingen in huis.

Consult mobiliteitsproblemen

Hieronder kan je een overzichtelijke poster downloaden, voor jezelf als handleiding om op de koelkast te hangen, of om af te geven aan je vertrouwde zorgprofessional ter ondersteuning. Zo help je ook andere honden sneller tot de juiste diagnose komen.

Poster correct beelmateriaal maken.pdf

Download PDF • 4.66MB

Veelgestelde vragen over het filmen van je hond bij gewrichtspijn (FAQ)

1. Wat is het beste moment van de dag om mijn hond te filmen?

Probeer je hond op twee verschillende momenten vast te leggen. Film hem ten eerste nét nadat hij wakker wordt of lang heeft gelegen. Dit is het moment waarop 'startstijfheid' (een typisch kenmerk van artrose) het beste zichtbaar is. Film hem daarnaast ook eens aan het einde van een langere wandeling, wanneer de spieren vermoeid raken. Het verschil tussen deze twee momenten geeft je dierenarts of fysiotherapeut enorm veel waardevolle informatie.

2. Mag ik mijn hond aanmoedigen met een speeltje of snoepje tijdens het filmen?

Liever niet! Het is een logische reflex om de aandacht van je hond te trekken met een koekje of bal, maar hierdoor gaat je hond omhoog kijken. Dit verandert direct zijn hele lichaamshouding, de stand van zijn nek en de gewichtsverdeling op zijn poten. Probeer je hond zo neutraal en ontspannen mogelijk te laten lopen, zonder hem af te leiden.

3. Hoe lang moet de video voor de dierenarts zijn?

Houd het kort en bondig. Dierenartsen hebben tijdens een consult beperkt de tijd. Een video van 3 minuten waarin je hond vooral aan het snuffelen is, is niet handig. Zorg voor korte fragmenten van 10 tot maximaal 20 seconden per looprichting (voor, achter, zijkant). Dat is meer dan genoeg om een goede inschatting te maken van het looppatroon.

4. Heeft het zin om te filmen als mijn hond al pijnstillers krijgt?

Absoluut! Filmen is niet alleen nuttig voor het stellen van een diagnose, maar ook om te evalueren of een behandeling werkt. Maak een video voordat je start met de pijnmedicatie (of een nieuw supplement), en maak exact dezelfde beelden (op dezelfde ondergrond en hetzelfde tijdstip) twee weken later. Zo kun je objectief beoordelen of de medicatie het gewenste effect heeft.

Wetenschappelijke & veterinaire Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op veterinaire richtlijnen voor orthopedisch onderzoek en wetenschappelijke inzichten rondom gangbeeldanalyse bij honden:

• COAST (Canine OsteoArthritis Staging Tool) Guidelines: Dit is een internationaal erkend stappenplan voor dierenartsen om artrose in een vroeg stadium vast te stellen. De COAST-richtlijnen benadrukken dat de evaluatie van de hond in zijn thuissituatie door de eigenaar (zoals het filmen van opstaan, lopen en traplopen) een cruciaal onderdeel is van de diagnose, omdat honden in de kliniek hun pijn vaak maskeren door adrenaline.

• Canine Brief Pain Inventory (CBPI) & Helsinki Chronic Pain Index (HCPI): Dit zijn wetenschappelijk gevalideerde instrumenten om chronische pijn bij honden te meten. Deze lijsten focussen zich specifiek op de 'overgangen' die in dit artikel worden genoemd: de mate waarin de hond moeite heeft met opstaan vanuit liggende positie, traplopen en het wandelen/draven.

• Onderzoek naar Visual Gait Analysis: Diverse veterinaire studies (o.a. gepubliceerd in Veterinary Surgery en Frontiers in Veterinary Science) tonen aan dat het menselijk oog op normale snelheid subtiele kreupelheid vaak mist. Het gebruik van video-opnames, specifiek in slow-motion en gefilmd op een vlakke, rechte lijn (zoals beschreven in stap 2 en 3), verhoogt de diagnostische nauwkeurigheid van dierenartsen en fysiotherapeuten aanzienlijk.

• AAHA (American Animal Hospital Association) Pain Management Guidelines: Deze richtlijnen adviseren dierenartsen om eigenaren actief te betrekken bij het monitoren van pijn. Het vastleggen van het looppatroon en de lichaamshouding (zoals de ruglijn en nekstand uit stap 4) via video wordt hierin gezien als een van de meest objectieve manieren om de effectiviteit van pijnmedicatie te evalueren.

Specifieke studies:

1. onderbouwing dat het menselijk oog subtiele kreupelheid mist (zelfs bij specialisten):

Conzemius, M. G. (2008). Relationship between objective and subjective assessment of limb function in normal dogs with an experimentally induced lameness. Veterinary Surgery, 37(3), 241-246. https://doi.org/10.1111/j.1532-950X.2008.00372.x

• Waarom deze studie? Dit is een van de bekendste studies op dit gebied. Het toonde aan dat zowel eerstejaars diergeneeskundestudenten als ervaren orthopedisch chirurgen moeite hadden met het visueel detecteren van milde kreupelheid bij honden. Het blote oog is simpelweg niet snel genoeg om subtiele asymmetrie in gewichtsverdeling te zien. Slow-motion beelden kunnen dus helpen.
  

2. Onderbouwing dat visuele beoordeling vaak niet overeenkomt met de werkelijke pijn/belasting:

QUINN, M. M., KEULER, N.S., LU, Y., FARIA, M.L.E., MUIR, P. and MARKEL, M.D. (2007). Evaluation of agreement between numerical rating scales, visual analogue scoring scales, and force plate gait analysis in dogs. Veterinary Surgery, 36(4), 360-367. https://doi.org/10.1111/j.1532-950X.2007.00276.x

• Waarom deze studie? Deze studie vergeleek wat dierenartsen zagen (visuele score) met wat een drukplaat (force plate) mat. De conclusie was dat visuele beoordeling pas betrouwbaar wordt als de kreupelheid al behoorlijk duidelijk is. Bij milde of beginnende artrose schiet het blote oog tekort.

3. Onderbouwing dat honden die 'normaal' lijken te lopen, toch compenseren:

Evans, R., Gordon, W., Conzemius, M. (2003). Effect of velocity on ground reaction forces in dogs with lameness attributable to tearing of the cranial cruciate ligament. American Journal of Veterinary Research, 66(8), 1464-1470.

• Waarom deze studie? Dit onderzoek onderstreept waarom hulpmiddelen zoals video (en slow-motion) cruciaal zijn om de 'verborgen' compensaties te zien.

---

Over de auteur

Geschreven door Hanne Callewaert, klinisch dierengedragstherapeut, universitair gecertificeerd in Canine and Feline Nutrition en bestuurslid van de beroepsvereniging voor diergedragsprofessionals (VDG). Hanne begeleidt eigenaren van chronisch zieke en ouder wordende honden bij voeding, gedrag en thuiszorg, in overleg met de behandelend dierenarts.